جنگ ایران و بحران هلیوم؛ چگونه درگیریهای خاورمیانه ترمز هوش مصنوعی را کشید؟
در حالی که تب و تاب هوش مصنوعی (AI) غالباً با اعداد و ارقام کلان مالی و پیشرفتهای نرمافزاری سنجیده میشود، وقوع جنگ میان ایالات متحده و ایران، آسیبپذیری زیرساختهای فیزیکی این فناوری را به شکلی بیسابقه آشکار کرده است. غولهای فناوری نظیر آمازون (Amazon) و مایکروسافت (Microsoft) برای سال ۲۰۲۶ بودجهای ۶۵۰ میلیارد دلاری را پیشبینی کردهاند، اما اکنون این سرمایهگذاریها با بنبستی به نام کمبود هلیوم مواجه شدهاند؛ عنصری حیاتی در تولید نیمههادیها که برای خنکسازی و فرآیندهای دقیق ساخت تراشه جایگزینی ندارد.
آمارهای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که ۸۴ درصد تولید هلیوم جهان در انحصار آمریکا، قطر و روسیه است. حمله موشکی ۱۸ مارس ایران به مجتمع صنعتی راسلفان (Ras Laffan) در قطر که بزرگترین مرکز تولید الانجی (LNG) و هلیوم جهان محسوب میشود، ضربهای مهلک به این زنجیره تامین وارد کرد. شرکت قطر انرژی (QatarEnergy) با اعلام وضعیت فورس ماژور، هشدار داده است که بازسازی خرابیهای ۲۰ میلیارد دلاری این مرکز ممکن است تا ۵ سال به طول بیانجامد.
همزمان با بحران قطر، روسیه نیز در آوریل ۲۰۲۶ با وضع محدودیتهای صادراتی بر هلیوم تا پایان سال ۲۰۲۷، درب دوم را به روی بازارهای جهانی بست تا نیازهای داخلی خود برای تجهیزات پهپادی را تأمین کند.
این تنگنای فیزیکی تنها به هلیوم محدود نمیشود؛ گلوگاههای جدی در تأمین تجهیزات برقی نظیر ترانسفورماتورها، سوییچگیرها و باتریها باعث شده است که نیمی از مراکز داده برنامهریزی شده در ایالات متحده برای امسال، با تأخیر یا لغو پروژه روبرو شوند. رشد تقاضا برای خودروهای برقی و پمپهای حرارتی نیز فشار بر شبکه برق را دوچندان کرده است. این وضعیت نشان میدهد که والاستریت اگرچه موفقیت هوش مصنوعی را پیشخور کرده، اما واقعیتهای سختافزاری و بحرانهای ژئوپلیتیک ناشی از جنگ، سدی فیزیکی ایجاد کردهاند که تنها با تزریق نقدینگی قابل رفع نیست.
دیدگاه خود را ثبت کنید