هوش مصنوعی Qwen چیست؟ نحوه استفاده از کیوون

دنیای هوش مصنوعی در سال‌های اخیر با سرعتی باورنکردنی در حال پیشرفت است. تا همین چند وقت پیش، تصور می‌شد که این فناوری پیشرفته تنها در انحصار غول‌های فناوری آمریکایی مثل OpenAI (سازنده ChatGPT)، گوگل و مایکروسافت باقی خواهد ماند. اما انتشار مدل‌های متن‌باز (Open-Source) قواعد بازی را برای همیشه تغییر داد. یکی از بزرگ‌ترین و قدرتمندترین شگفتی‌های این عرصه، معرفی هوش مصنوعی Qwen است. مدلی بسیار هوشمند، سریع و منعطف که توانسته در بسیاری از آزمون‌های استاندارد هوش مصنوعی، رقبای نامدار و حتی پولی خود را به چالش بکشد و گاهی آن‌ها را شکست دهد.

اگر برایتان سؤال است که هوش مصنوعی کیوون (Qwen) دقیقاً چیست، چه تیمی آن را ساخته است، معماری آن چگونه کار می‌کند و در مقایسه با رقیب هم‌وطن خود یعنی دیپ سیک (DeepSeek) چه عملکردی دارد، در این مقاله پاسخ به این سؤالات را به صورت کاربردی، جامع و قدم‌به‌قدم در اختیار شما قرار می‌دهیم. با ما همراه باشید.

هوش مصنوعی Qwen چیست؟

خرید ارز دیجیتال با ۱۰ هزار تومان!

تو صرافی ارزپلاس میتونی فقط با ۱۰ هزار تومان و با کارمزد صفر، بیش از ۱۰۰۰ ارز دیجیتال رو بخری!

شروع

هوش مصنوعی Qwen (که مخفف عبارت Tongyi Qianwen است) یک خانواده از مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) است که برای درک عمیق زبان طبیعی، پردازش متن، تولید کدهای برنامه‌نویسی پیچیده، حل مسائل ریاضی و حتی تحلیل تصویر و صدا طراحی شده است.

مهم‌ترین ویژگی بنیادی Qwen این است که بخش اعظم نسخه‌های آن به صورت متن‌باز (Open-Source) منتشر شده‌اند. این یعنی کدهای برنامه‌نویسی و وزن‌های (Weights) این مدل در دسترس عموم قرار دارد. برنامه‌نویسان، محققان و شرکت‌ها در سراسر جهان می‌توانند این مدل را به صورت رایگان دانلود کنند، آن را با داده‌های اختصاصی خودشان شخصی‌سازی (Fine-tune) کنند و روی سیستم‌ها یا سرورهای داخلی خودشان اجرا کنند؛ بدون اینکه نیازی به پرداخت اشتراک ماهانه یا اتصال به اینترنت جهانی داشته باشند.

تاریخچه کوتاه تکامل نسخه‌های Qwen

کیوون یک شبه به وجود نیامده است وطی چند نسل تکامل یافته است:

نسل اول (Qwen 1.0): اولین ورود جدی به دنیای مدل‌های زبانی که بیشتر برای اثبات توانایی‌ها بود.

نسل دوم (Qwen 1.5): نقطه‌عطفی که این مدل را به یک رقیب جدی برای Llama 2 (محصول متا) تبدیل کرد.

نسل فعلی (سری Qwen 2 و Qwen 2.5): این خانواده از مدل‌ها با جهش خیره‌کننده‌ای در زمینه درک کدهای برنامه‌نویسی، ریاضیات و پشتیبانی از بیش از ۲۹ زبان مختلف (از جمله فارسی) به بازار عرضه شدند و در حال حاضر یکی از بهترین انتخاب‌های متن‌باز در جهان محسوب می‌شوند.

سازنده و تیم توسعه‌دهنده Qwen کیست؟

برخلاف استارتاپ‌های مستقلی مثل OpenAI یا مجیک که با جذب سرمایه‌گذاران مختلف (مثل مایکروسافت) رشد کرده‌اند، هوش مصنوعی Qwen مستقیماً توسط تیم تحقیقاتی غول تکنولوژی و تجارت الکترونیک چین، یعنی علی‌ بابا (Alibaba) و به طور دقیق‌تر توسط بخش Alibaba Cloud توسعه یافته است.

علی‌ بابا یکی از بزرگترین ارائه‌دهندگان خدمات ابری در جهان است. پشتوانه مالی بی‌نظیر و دسترسی به زیرساخت‌های عظیم پردازشی (دیتاسنترهای پر از کارت‌های گرافیک قدرتمند) باعث شده تا تیم توسعه‌دهنده این مدل بتوانند نسخه‌های جدید را با سرعت بسیار بالا آموزش دهند. هدف علی‌ بابا از ساخت این مدل، صرفاً یک قدرت‌نمایی تکنولوژیک نیست؛ بلکه آن‌ها از Qwen در قلب موتورهای جستجو، دستیارهای خرید آنلاین، پلتفرم‌های ابری و ابزارهای سازمانی خود استفاده می‌کنند تا تجربه کاربری را بهبود ببخشند.

هوش مصنوعی Qwen چگونه کار می‌کند؟

مانند اکثر مدل‌های زبانی پیشرفته امروزی، معماری پایه کیوون بر اساس شبکه‌های عصبی ترانسفورمر (Transformer) بنا شده است. اما علی‌ بابا برای اینکه Qwen تا این حد هوشمند و بهینه شود، از تکنیک‌های خاصی استفاده کرده است:

آموزش روی داده‌های باکیفیت و عظیم (Pre-training)

این مدل روی حجم وسیع و بی‌سابقه‌ای از داده‌های متنی، سورس‌کدهای نرم‌افزاری (از سایت‌هایی مثل گیت‌هاب) و کتاب‌های چندزبانه در اینترنت آموزش دیده است. تیم سازنده فیلترهای بسیار سخت‌گیرانه‌ای برای حذف داده‌های بی‌کیفیت اعمال کرده‌اند تا هوش مصنوعی خروجی دقیق‌تری داشته باشد.

پنجره زمینه بسیار بزرگ (Large Context Window)

نسخه‌های پیشرفته Qwen (مثل Qwen 2.5) می‌توانند تا ۱۲۸ هزار توکن را به صورت همزمان پردازش کنند. این یعنی شما می‌توانید یک کتاب کامل، یک فایل PDF طولانی (مثلاً وایت‌پیپر یک پروژه ارز دیجیتال) یا هزاران خط کد برنامه‌نویسی را یکجا به آن بدهید و از آن بخواهید متن را تحلیل کند یا باگ‌های کد را بیابد.

معماری ترکیبی (Mixture of Experts)

در نسخه‌های بسیار بزرگ این هوش مصنوعی، به جای استفاده از یک ساختار یکپارچه سنگین، از معماری ترکیب خبرگان استفاده شده است. در این روش، مدل به چندین شبکه عصبی متخصص تقسیم می‌شود. وقتی شما سؤالی می‌پرسید (مثلاً یک سؤال ریاضی)، کل مغز هوش مصنوعی درگیر نمی‌شود، بلکه تنها متخصص ریاضی فعال می‌شود. این کار باعث کاهش چشمگیر مصرف منابع پردازشی و افزایش سرعت پاسخ‌گویی می‌شود.

ویژگی‌های کلیدی و مزایای بی‌نظیر هوش مصنوعی کیوون

چه چیزی هوش مصنوعی کیوون را از ده‌ها مدل زبانی دیگر متمایز می‌کند؟ در اینجا به مهم‌ترین مزایای آن می‌پردازیم:

تنوع خیره‌کننده در سایز (Parameters)

علی‌ بابا به خوبی می‌داند که نیاز کاربران با هم متفاوت است؛ به همین دلیل Qwen را در سایزهای مختلفی (از مدل‌های سبک ۰.۵ میلیارد پارامتری تا مدل‌های فوق‌سنگین ۷۲ میلیارد پارامتری) عرضه کرده است:

نسخه‌های سبک (مثل 1.5B و 7B): به راحتی روی لپ‌تاپ‌های معمولی یا حتی گوشی‌های موبایل اجرا می‌شوند و برای کارهای روزمره عالی هستند.

نسخه‌های متوسط (مثل 14B و 32B): تعادل بی‌نظیری بین سرعت و هوشمندی دارند.

نسخه پرچمدار (72B): برای اجرا به سخت‌افزارهای سروری نیاز دارد و مستقیماً با GPT-4 رقابت می‌کند.

پشتیبانی عالی از زبان‌های مختلف (به‌ویژه فارسی)

برخلاف بسیاری از مدل‌های متن‌باز که فقط روی زبان انگلیسی تمرکز دارند، Qwen ساختار چندزبانه بسیار قدرتمندی دارد. این مدل می‌تواند با تسلطی بالا، لحنی طبیعی و دایره لغاتی گسترده به سؤالات فارسی پاسخ دهد، متون را ترجمه کند یا برای شما مقاله‌های سئوشده بنویسد.

مهارت بالا در برنامه‌نویسی و کارهای فنی (Qwen-Coder)

یکی از زیرمجموعه‌های این خانواده، Qwen-Coder نام دارد که به طور اختصاصی روی میلیاردها خط کد آموزش دیده است. این مدل می‌تواند برای برنامه‌نویسان کدهای پیچیده بنویسد، باگ‌ها را دیباگ کند، تست‌کیس بنویسد و زبان‌های برنامه‌نویسی مختلف را به یکدیگر تبدیل کند.

قابلیت چندوجهی و بصری (Multimodal)

هوش مصنوعی کیوون تنها به متن محدود نیست. نسخه‌های خاصی از آن مانند Qwen-VL (برای پردازش تصویر) و Qwen-Audio (برای پردازش صدا) وجود دارند. شما می‌توانید نمودار قیمت یک ارز دیجیتال یا عکسی از یک فرمول پیچیده را به Qwen-VL بدهید تا آن را به دقت برای شما تحلیل کرده و توضیح دهد.

آموزش جامع نحوه استفاده از هوش مصنوعی Qwen

برای استفاده از هوش مصنوعی Qwen نیازی به تجهیزات پیچیده یا پرداخت هزینه‌های دلاری ندارید. بسته به نیاز شما، ۳ روش اصلی برای دسترسی به این هوش مصنوعی وجود دارد:

روش اول: استفاده آنلاین از سایت رسمی

بهترین، معتبرترین و کامل‌ترین راه برای تجربه قدرت هوش مصنوعی کیوون، استفاده از پلتفرم رسمی و بین‌المللی آن به آدرس chat.qwenlm.ai است. شرکت علی‌ بابا این سایت را دقیقاً مشابه با محیط ChatGPT طراحی کرده است تا کاربران سراسر جهان بدون درگیر شدن با محدودیت‌های سایت‌های چینی، بتوانند از آن استفاده کنند.

مزایای استفاده از سایت رسمی:

دسترسی به قدرتمندترین نسخه‌ها: در این سایت شما مستقیماً به جدیدترین و قوی‌ترین مدل‌های علی‌ بابا (مثل نسخه‌های Max و Plus) دسترسی دارید.

ثبت‌نام بسیار آسان: برخلاف سایت داخلی علی‌ بابا که نیاز به شماره موبایل چینی دارد، در سایت qwenlm.ai شما می‌توانید به راحتی و تنها با یک کلیک از طریق اکانت گوگل (Gmail) یا گیت‌هاب ثبت‌نام کنید و وارد شوید.

قابلیت‌های چندوجهی (Multimodal): در این پلتفرم علاوه بر چت متنی و کدنویسی، می‌توانید فایل‌های متنی (PDF) و تصاویر خود را نیز آپلود کنید تا هوش مصنوعی آن‌ها را برایتان تحلیل کند. همچنین قابلیت تولید عکس نیز در آن تعبیه شده است.

روش دوم: نصب آفلاین و محلی

اگر می‌خواهید روی سیستم خودتان با هوش مصنوعی چت کنید تا اطلاعاتتان از کامپیوتر خارج نشود:

۱. نرم‌افزار محبوب LM Studio یا Ollama را دانلود و نصب کنید.

۲. در بخش جستجوی نرم‌افزار، کلمه Qwen را سرچ کرده و یکی از مدل‌های متناسب با رم کامپیوتر خود (مثلاً نسخه 7B که حدود ۵ گیگابایت حجم دارد) را دانلود کنید.

۳. پس از اتمام دانلود، می‌توانید بدون اتصال به اینترنت، با هوش مصنوعی اختصاصی خودتان چت کنید.

روش سوم: استقرار تحت وب برای تیم‌ها

اگر یک تیم کاری (مثلاً تیمی ۱۰ نفره از تریدرها، برنامه‌نویسان یا تولیدکنندگان محتوا) دارید و می‌خواهید یک هوش مصنوعی اختصاصی برای شرکت خود داشته باشید که همه اعضا به آن متصل شوند، داکر (Docker) بهترین راه‌حل است.

شما می‌توانید با راه‌اندازی یک سرور مجازی (VPS) و استفاده از کانتینرهای داکرِ Ollama یا vLLM، مدل قدرتمند Qwen را روی سرور خود بالا بیاورید. سپس با نصب یک رابط کاربری تحت وب (مثل Open WebUI) از طریق فایل docker-compose.yml، یک محیط چت دقیقاً شبیه به ChatGPT برای کل تیم خود بسازید. در این حالت، تمام داده‌ها درون سرور شرکت شما باقی می‌ماند و تیم شما می‌تواند با بالاترین امنیت از Qwen استفاده کند.

نبرد پادشاهان چینی؛ مقایسه عملکرد Qwen و دیپ‌ سیک (DeepSeek)

یکی از داغ‌ترین بحث‌های روز در دنیای تکنولوژی، رقابت بین دو پادشاه متن‌باز جهان، یعنی خانواده Qwen (محصول علی‌ بابا) و مدل‌های DeepSeek (به ویژه نسخه V3 و R1) است. هر دو مدل عملکردی فوق‌العاده دارند و مدل‌های غربی را به وحشت انداخته‌اند، اما برای کارهای متفاوتی بهینه‌سازی شده‌اند:

برنده این نبرد کیست؟

پاسخ به این سؤال به نیاز شما بستگی دارد. اگر به یک دستیار هوشمند نیاز دارید که در نوشتن مقاله، درک زبان فارسی، خلاصه‌سازی متون و داشتن یک مکالمه طبیعی عالی باشد، هوش مصنوعی Qwen انتخاب بهتری است و خروجی نرم‌تری به شما می‌دهد. اما اگر برنامه‌نویس هستید یا مدلی می‌خواهید که پیش از پاسخ دادن، دقیقه به دقیقه روی حل یک مسئله پیچیده ریاضی یا منطقی «فکر» کند، معماری استدلالی DeepSeek R1 شما را شگفت‌زده خواهد کرد.

خلاصه مطلب

هوش مصنوعی Qwen، محصول قدرتمند علی‌ بابا کلاد، خط بطلانی بر این باور بود که کیفیت بالا تنها در انحصار مدل‌های پولی و بسته غربی است. این مدل نشان داد که جامعه متن‌باز (Open-Source) به سطحی از بلوغ رسیده است که می‌تواند قدرتمندترین ابزارهای جهان را به رایگان در اختیار همه قرار دهد.

پشتیبانی عالی از زبان‌های مختلف از جمله فارسی، تنوع بی‌نظیر در حجم فایل‌ها برای نصب روی دستگاه‌های گوناگون، معماری پیشرفته و مهارت خیره‌کننده در کدنویسی، Qwen را به انتخابی بی‌نظیر برای کاربران عادی، برنامه‌نویسان و شرکت‌های بزرگ تبدیل کرده است. فرقی نمی‌کند بخواهید یک متن روان بنویسید، یک وایت‌پیپر طولانی را تحلیل کنید یا آن را به کمک داکر برای تیم خود سلف‌هاست کنید؛ هوش مصنوعی Qwen یکی از بهترین ابزارهایی است که در دنیای تکنولوژی در اختیار دارید.